Nonahi, noranahi, nondik-nahi

Kondoi santua

2010-06-28T21:29:00.003+02:00

Bideoaren zuzeneko esteka:
http://www.youtube.com/watch?v=lh0ZB9OD_fg

«Txoko»an jokatuz

2010-05-11T14:51:00.009+02:00

Aurrekoan Legazpiko pilotalekuan frontenisean aritu ginen semea eta biok, herriko dozena erdi bat mutikorekin. Txokoan (Legazpin egiten den Goierriko euskaran, [txo‑kón]) jokatu genuen, hau da, guztiok jokatzen hasi eta, tanto bakoitzean, tanto hori galtzen zuena kanporatu.

Azkenean, jokalari bakarra geratzen zenean, hura zen garaile, eta txoko zuen, hau da, gero tantoa galtzen bazuen, jokalari hori ez zen kanporatuko, baina irabazitako txoko hori galduko zuen. Partida bukatutakoan, hurrena hasteko, «barruan!» ([báaaa‑rrun!]) oihu egiten genien lehenago kanporatutakoei, kontsola batekin bat jolasean eta besteak begira izaten baitziren bitarte horretan. Etorri, eta «nork du txoko?» ([zé‑ñek dau‑ké txó‑ko?]) galdetzen ziguten. Gehienetan nik izaten nuen, jakina, hamar‑hamabi urteko umeek berrogei urte paseak dituen gizaseme baten kontra ezer gutxi egin baitezakete.

Tanto bat bukatzean, adi ibili behar izaten nuen, sakatzaileak «txoko!» oihu eginez gero nire lana baitzen errestatzea. Hala ere, nahiz eta batere beharrik ez zuen, sakea samurra baldin bazetorren askotan beste mutikoren bat sartzen zen, airez, errestatzera. Eta beste zenbaitetan, beste edonoren izena oihukatzen zuen sakatzaileak, eta haren lana zen errestatzea. Orduan ere, nahi izanez gero, beste edonork erresta zezakeen: kontua zen, inork errestatzen ez bazuen, sakatzaileak izendatutakoak galduko zuela tantoa.

Txokoak pilatu egin daitezke, bai eta eman ere. Horregatik, tarteka, «zenbat txoko dituzu?» ([zén‑bat txó‑ko dàuz‑ke‑zú?] galdetzen zidaten. «Bat ere ez» ([bat‑éz]) erantzuten nien, partida bakoitzean eskatzen zidan lehenengo kanporatuari ematen bainion txokoa, jokatzen jarrai zezan.

Kiroletan aritzea gogoko dut, eta aritzen naizen aldiro lehiakorra naiz, lehiakorregia beharbada: irabaztea baino gehiago, dudan guztia ematea da nire jomuga nagusia. Egun hartan, ordea, dezakedan laurdenik ere ez nuen eman: pilota aurrean uzten nien, haiek joka zezaten. Beraz, alde horretatik, ezer askorik ez nuen irabazi. Hala ere, haiek pozik, ohi ez bezala heldu baten aurka jokatu zutelako (denek niri egin nahi tantoa); eta ni are pozikago, haien bizitasuna, miresmena eta euskara aberatsa gozatu nituelako.

Haietako bat aipatzekotan, Bixal (ez dakit nola idazten den) aipatuko dut, nepaldar izen eta aurpegiera ederrekiko euskaldun petoa: teknika bikaina, sasoi ona, baina tantoa bukatzeko presa handiegia. Ikasiko du, ikasi nahi badu.

Politikariak eta pixoihalak

2010-03-10T19:44:00.019+01:00

Politikariak pixoihalak bezalakoak dira: biak ditugu maiz aldatu beharrekoak, eta arrazoi berberagatik gainera.

Los políticos son como los pañales: ambos deben cambiarse con frecuencia y por la misma razón.

Politicians are like diapers — both must be changed often and for the same reason.

Ingelesez aurkitu dut aipu hau Interneten, gustatu, eta hona ekarri dut euskaraz eta gaztelaniaz. Zenbait iturrik George Bernard Shaw edo Mark Twain aipatzen dute egiletzat, baina ez dirudite oso fidagarriak.

Anonimoa
Euskaratzailea: Xabier Armendaritz
Traductor al castellano: Xabier Armendaritz

Niretzat nahiko nukeen eztei ospakizuna

2010-02-16T23:52:00.012+01:00

Richard Wisemanek ederki erakutsi digu aski dugula gorputzaren jarrera aldatzea, mundua beltz ikustetik argitsu ikustera igarotzeko (merezi du Redes telebista saioko 43. kapitulua ikustea). Garbi dago, hortaz, berebiziko garrantzia duela irribarre egiteak, dantza egiteak...

Eta niri irribarrea eta dantzarako gogo bizia eragin dizkit gaur hona dakarkidan bideo honek. Ez dut uste inoiz berriz ezkonduko naizenik, baina, tira... jaio eta hil arte, ezin esan zein iturritan edango dugun. Beraz, hurrengorik izango balitz, eztei ospakizun hauxe nahi nuke niretzat! (Elizatik kanpo, hala ere.)

Honatx bideoa:

Euripean dantzan

2009-04-10T12:14:00.011+02:00

Bizia ez da ekaitza igaro zain egotea;
bizia, euripean dantza egiten ikastea da.

La vida no es esperar a que la tormenta pase,
es aprender a bailar bajo la lluvia.

Anonimoa
Euskaratzailea: Xabier Armendaritz
Argazkiaren egilea: Xabier Armendaritz

90/10 printzipioa

2009-04-01T22:06:00.010+02:00

Bizitzaren % 10, gertatzen zaizunak eratzen du.
Bizitzaren % 90, zeuk emandako erantzunak erabakitzen du.

El 10 % de la vida está constituido por lo que te pasa;
el 90 % restante, lo decide la forma en que reacciones.

10 % of life is made up of what happens to you.
90 % of life is decided by how you react.

Steven Covey
Euskaratzailea: Xabier Armendaritz
Traductor al castellano: Xabier Armendaritz
Argazkiaren egilea: Xabier Armendaritz

Carpe mammas

2009-02-27T15:18:00.011+01:00

Carpe mammas.
Hodie etiam.
Et diem ex die
carpe mammas,
amice,
si mulierum amas.

Xavierus Beasainianus
[Ekintza horixe iradokitzen didan aliterazio eta guzti.]

Testuaren baratzea

2009-02-23T10:03:00.016+01:00

Idazle ona, txarra kentzen dakiena da. Baratzea bezala, testua jorratu egin behar da.

El buen escritor es aquel que sabe eliminar lo malo; al igual que una huerta, el texto debe ser escardado.

Egilea: Koldo Izagirre
Erdaratzailea // Traductor al castellano: Xabier Armendaritz
Aipu honen iturria: «Idaztea bigarren mailako bihurtu da prentsan» artikulua. Argia, 2169. zenbakia (2009-01-20).

Ez dugu etsiko

2009-02-13T18:30:00.021+01:00

Duela bi aste lehenengoz entzun nuenetik, abesti hau gogoan ibili zait, mundu hobe baten alde lan egiteko akuilu: hainbeste sarraski eta hondamendiren aurrean etsi gabe, gizalegezko mundu baten alde ahal dudantxoa egiteko akuilu, alegia.

Bestalde, semeak bultzatuta, euskaratzeko beharra ere sentitu dut, ingurukoei abestia ulertzeko aukera ematearren. Langintza zail horretan lagun izan ditut Juan Garzia eta Jon Agirre: nola itxuratu asmatu ezinda nenbilen pasarte batzuk biribilxeago geratu dira, haiei esker. Oraindik ere izango du zer hobetua... ongi etorri iradokizunak!

Behean dituzu abestiaren MP3 fitxategia eta letra originala (ingelesez) eskuratzeko estekak. Hona hemen euskarazko itzulpena:

EZ DUGU ETSIKO (Gazaren aldeko abestia)
(Musikagilea: Michael Heart. 2009)
(Basque translation of We will not go down - Song for Gaza)

Itsugarria, distira zuria,
Gazako zeru gainean gaur.
Jendea, lasterka babes bila,
jakin gabe hil ala biziko diren.

Etorri dira tanke eta hegazkinekin,
hondamenezko gar kiskalgarriekin,
eta ezerk ez dirau,
ke lainotik datorren ahotsak baizik.

Ez dugu etsiko,
gauean, borrokarik gabe.
Erreko dizkiguzue etxe, meskita eta eskolak;
gure kemena ez da, ordea, hilko,
ez dugu etsiko
gaur Gazan gauaz.

Andre eta umeak berdin,
sarraskitu dituzte gaurik gau.
Herri urrunetako buruak, aldiz,
eztabaidan, nori eman arrazoi.

Alferrik haien hitz indargabeak,
bonbak datoz nola euri azidoa.
Baina malko, odol eta oinaze artean,
ozen eusten dio ahotsak, ke lainoetatik.

Ez dugu etsiko,
gauean, borrokarik gabe.
Erreko dizkiguzue etxe, meskita eta eskolak;
gure kemena ez da, ordea, hilko,
ez dugu etsiko
gaur Gazan gauaz.

------------------------

AHOSKERA ETA METRIKA:

I-tsú-garria, dis-tí-ra-zú-ria,
Gá-za-ko-zé-ru-gai-ñé-an-gáur.
Jén-dea, las-tér-ka-ba-bés-bi-lla,
ja-kín-ga-be-hi-llá-la-bi-zí-ko-di-rén.

E-tó-rri-di-rá-tan-ké-tahe-gáz-ki-ñe-kín,
hon-dá-me-nez-kó-gar-kis-kál-garrie-kín,
tae-zérk-ez-ti-ráu,
ke-lai-ñó-tik-da-tó-rre-na-hó-tsak-bai-zík.

Ez-tu-gú é-tsi-kó,
gáu-e-án, bo-rró-karik-ga-bé.
E-rre-kóiz-ki-gu-zué-txé-mes-ki-tá-taes-ko-lák;
gu-re-ké-me-na éz-taor-dé-a-hil-kó,
Ez-tu-gú é-tsi-kó,
gaur-Gá-zan-gau-áz.

An-dré tau-mé-ak-ber-dín,
sa-rrás-ki-tu-di-ttúz-te-gáu-rik-gau.
He-rri-ú-rru-né-tá-ko-bú-rú-ak-al-díz,
ez-tá-bái-dan, nó-rí-é-má-na-rra-zoi.

Al-fé-rrik-haien-ítz-in-dár-ga-be-ák,
bon-bák-da-toz-no-láeu-ri-á-zi-do-á.
Bai-ñá-mal-kódol-tao-ña-zé-ar-te-án,
o-zen-éus-ten-dioao-tsák-ke-la-ñóe-ta-tík.

Ez-tu-gú é-tsi-kó,
gáu-e-án, bo-rró-karik-ga-bé.
E-rre-kóiz-ki-gu-zué-txé-mes-ki-tá-taes-ko-lák;
gu-re-ké-me-na éz-taor-dé-a-hil-kó,
Ez-tu-gú é-tsi-kó,
gaur-Gá-zan-gau-áz.

------------------------

Abestiaren fitxategia: http://www.michaelheart.com/sfg/downloads/a22685d/dl65.php?file=we_will_not_go_down.mp3

Letra originala: http://www.michaelheart.com/Song_for_Gaza.html

Egileak eskatzen dizu, abestiaren trukean, dirua eman diezaiozula palestinarren sufrimenduak arintzen diharduen erakunderen bati, adibidez UNRWA (Palestinako Iheslarientzako NBEren Agentzia) erakundeari. Hauxe duzu erakunde horren gaztelaniazko webgunea: http://www.unrwace.org/

Bizitzako jakituria

2009-02-11T21:32:00.003+01:00

«Norberak berez duen hori, bakardadean lagun duen hori, inork eman edo ken ez diezaiokeen hori, jakina, askoz funtsezkoagoa du dituen jabetza guztiak baino, edo are gizaki horrek besteren begietan duen izaera baino. //

Lo que uno tiene por sí mismo, lo que le acompaña en la soledad sin que nadie se lo pueda dar o quitar, esto es mucho más importante que todo lo que posee o lo que es a los ojos de otros. //

What a man is in himself, what accompanies him when he is alone, what no one can give or take away, is obviously more essential to him than everything he has in the way of possessions, or even what he may be in the eyes of the world. //

Denn was einer für sich selbst ist, was ihn in die Einsamkeit begleitet und was keiner ihm geben oder nehmen kann, ist offenbar für ihn wesentlicher als alles, was er besitzen oder auch was er in den Augen anderer sein mag.»

Arthur SCHOPENHAUER: Bizitzako jakituria // El arte de ser feliz // The Wisdom of Life // Aphorismen
Euskaratzailea: Xabier Armendaritz
Argazkiaren egilea: Xabier Armendaritz
Liburua, ingelesez: hemen
Liburua, alemanez (hizkuntza originala): hemen

Egunik hoberena

2008-12-26T18:31:00.004+01:00

Urtean bi egun baizik ez dira, ezertxo ere egiteko aukera ematen ez digutenak: batak «atzo» du izena; besteak, «bihar». Hortaz, gaur dugu egunik egokiena maitatzeko, sinesteko, egiteko, eta —batez ere— bizitzeko.

Solo existen dos días en el año en los que nada puede ser hecho: uno se llama «ayer« y el otro, «mañana». Por lo tanto, hoy es el día ideal para amar, creer, hacer y —principalmente— vivir.

There are only two days in the year that nothing can be done: one is called “yesterday” and the other is called “tomorrow”, so today is the right day to love, believe, do, and — most important of all — live.

Testuaren egilea: Dalai Lama
Euskaratzailea: Xabier Armendaritz
Argazkiaren egilea: Xabier Armendaritz

Vivaldi eta filosofia, bihotzen goragarri

2008-12-19T18:39:00.005+01:00

Artean 14 bat urte nituela, Filosofiako irakasleak inoiz ahaztuko ez dudan tutoretzako ordu bakarra prestatu zigun. Tutoretzako gelan sartu ginenean, esan zigun ahal bezain eroso jartzeko (konparazio batera, mahai gainean etzanda), eta aldi batez lasai‑lasai entzuteko presta gintezela.

Irakasle zorrotza zenez, hasierako nahaste‑borrasteak ez zuen luzaro iraun, eta laster jarri ginen batzuk mahai gainean etzanda, beste batzuk lurrean eserita, beste batzuk aulkian eseri eta mahai gainean gurutzatutako besoetan burua bermatuta...

Hala, bada, nork bere tokia hartu eta baretu ginenean, Vivaldiren Lau urtaroak jarri zigun, geroztik bereziki maite dudan musika lan bat. Halaxe jakin nuen musika klasikoa ez dela aspergarria, ezta hurrik eman ere. Hori bai askotariko sentimenduz beteriko mundua, bihotzen goragarria!

Orain, adiskide batek esanda, obra horren zati bat ezin hobeto moldatu dioten iragarki eder baten berri izan dut. Gizakiok askotxotan lotuegi gauzkaten beldurren metafora da, gure semeak ederki antzeman dionez. Merezi du ikustea!

Klikatu hemen: Ausart zaitez aldatzera

Einstein eta aldaketa

2008-12-19T18:34:00.004+01:00

Aipu eder bat irakurri dut, krisien eraginen zain ezer egin gabe ez egoteaz. Albert Einsteinena omen da..., baina ez dut iturri fidagarririk aurkitu, oso dudakoa dirudi horrek.

Egilea edonor dela ere, hona ekarriko dut —euskaraz, ingelesez eta gaztelaniaz ekarri ere—, gogoko dudalako:

«Behin eta berriz gauza bera egiten badugu, ezin itxarongo dugu emaitzak aldatzea. //

Insanity: doing the same thing over and over again and expecting different results. //

No pretendamos que las cosas cambien si siempre hacemos lo mismo.»

Egilea: Albert Einstein omen (?)
Euskaratzailea: Xabier Armendaritz